ఈ ప్రపంచానికి వెలుగునిచ్చే సూర్యుడు అప్పుడప్పుడు రౌద్ర రూపాన్ని ప్రదర్శిస్తుంటాడు. తాజాగా సూర్యుడి ఉపరితలంపై సంభవించిన రెండు భారీ విస్ఫోటాల కారణంగా ఒక శక్తిమంతమైన సౌర తుపాను ఉద్భవించింది. ఇది వేగంగా ప్రయాణిస్తూ నేడు భూమిని తాకనుందని శాస్త్రవేత్తలు హెచ్చరించారు. ఈ పరిణామం భూమిపై ఉన్న సాంకేతిక వ్యవస్థలపై ముఖ్యంగా కమ్యూనికేషన్, నేవిగేషన్ రంగాలపై ప్రభావం చూపే అవకాశం ఉంది.

సౌర తుపాను అంటే ఏమిటి?
సూర్యుడిలో నిరంతరం అనేక రసాయనిక, అయస్కాంత చర్యలు జరుగుతుంటాయి. కొన్నిసార్లు సూర్యుడి వాతావరణంలోని వెలుపలి పొర అయిన కరోనా నుంచి భారీ ఎత్తున ప్లాస్మా, అయస్కాంత క్షేత్రాలు అంతరిక్షంలోకి విసిరివెళ్తాయి. దీనినే ‘కరోనల్ మాస్ ఎజెక్షన్’ అని పిలుస్తారు. ఇలా సూర్యుడి నుంచి వెలువడిన శక్తిమంతమైన ఆవేశిత రేణువులు, అయస్కాంత పదార్థాలు భూమి వైపు దూసుకురావడాన్ని ‘సౌర తుపాను’ అంటారు.

ఈ రేణువులు భూమిని సమీపించినప్పుడు, మన గ్రహం చుట్టూ ఉన్న రక్షణ కవచం వంటి అయస్కాంత క్షేత్రంతో ఘర్షణ పడతాయి. ఈ ఘర్షణ కారణంగా భూమి అయస్కాంత క్షేత్రంలో తీవ్రమైన అలజడి ఏర్పడుతుంది. దీనినే భూఅయస్కాంత తుపాను అని పిలుస్తారు. శాస్త్రవేత్తలు ఈ తుపానుల తీవ్రతను జీ1 నుంచి జీ5 వరకు వర్గీకరిస్తారు. అమెరికా అంతరిక్ష పరిశోధన సంస్థ నోవా శాస్త్రవేత్తల ప్రకారం ఇటీవల సూర్యుడిపై రెండు వేర్వేరు సమయాల్లో భారీ విస్ఫోటాలు జరిగాయి. దీని ఫలితంగా ఈ నెల 7, 8 తేదీల్లో రెండు సౌర జ్వాలలు సూర్యుడి నుంచి విడుదలయ్యాయి. ఇవి భూమి వైపు ప్రయాణిస్తున్నాయి.

రెండో విస్ఫోటం వల్ల వెలువడిన జ్వాల మొదటి దానికంటే ఎక్కువ వేగంతో దూసుకొస్తోంది. అందువల్ల అంతరిక్షంలో ప్రయాణించే క్రమంలో రెండో జ్వాల మొదటి జ్వాలను అధిగమించి, దానితో విలీనమయ్యే అవకాశం ఉందని శాస్త్రవేత్తలు అంచనా వేస్తున్నారు. ఇలా రెండు జ్వాలలు కలిసి మరింత శక్తిమంతంగా మారిన ఈ సౌర తుపాను ఆదివారం భూమిని ఢీకొట్టనుంది. దీనివల్ల భూమిపై జీ2 స్థాయి భూఅయస్కాంత తుపాను ఏర్పడే అవకాశం ఉందని నోవా పేర్కొంది. జీ2 అంటే ఇది ఒక మోస్తరు తీవ్రత కలిగిన తుపానుగా పరిగణిస్తున్నారు.

భూమిపై ఎలాంటి ప్రభావం ఉంటుంది?
ఈ సౌర తుపాను వల్ల భూమిపై ఉన్న జీవరాశికి ప్రత్యక్షంగా ఎలాంటి ప్రమాదం లేదు. మన భూమి వాతావరణం, అయస్కాంత క్షేత్రం సూర్యుడి నుంచి వచ్చే హానికరమైన రేడియేషన్ నుంచి మనల్ని కాపాడుతాయి. అయితే, ఆధునిక సాంకేతికతపై దీని ప్రభావం స్పష్టంగా కనిపిస్తుంది. తుపాను కారణంగా భూ వాతావరణంలోని పైపొర అయిన ఐనోస్పియర్ చెల్లాచెదురవుతుంది. దీనివల్ల అధిక పౌనఃపున్యం కలిగిన రేడియో సంకేతాలు బలహీనపడతాయి. విమానాలు, ఓడలు, సైనిక అవసరాల కోసం వాడే రేడియో కమ్యూనికేషన్లకు అంతరాయం కలగవచ్చు.

నేవిగేషన్
మన ఫోన్లలో, వాహనాలలో వాడే జీపీఎస్ వ్యవస్థ ఉపగ్రహ సంకేతాలపై ఆధారపడి పనిచేస్తుంది. సౌర తుపాను వల్ల ఈ సంకేతాలు భూమిని చేరడంలో ఆలస్యం కావచ్చు లేదా తప్పుదారి పట్టవచ్చు. తద్వారా జీపీఎస్ చూపే స్థానం కచ్చితత్వంలో తేడాలు రావచ్చు.

ఉపగ్రహాలు
భూకక్ష్యలో తిరుగుతున్న వందలాది ఉపగ్రహాలపై ఈ తుపాను ప్రభావం ఉంటుంది. అయస్కాంత క్షేత్రంలోని హెచ్చుతగ్గుల వల్ల ఉపగ్రహాల ఎలక్ట్రానిక్ వ్యవస్థలు దెబ్బతినే ప్రమాదం ఉంది. కొన్నిసార్లు ఉపగ్రహాలు తమ కక్ష్య నుంచి పక్కకు జరిగే అవకాశం కూడా ఉంటుంది. అందువల్ల ఉపగ్రహ నియంత్రణ సంస్థలు ముందస్తు జాగ్రత్తగా వాటి పనితీరును సర్దుబాటు చేసుకోవాల్సి ఉంటుంది.

పవర్ గ్రిడ్లు
తుపాను ప్రభావం భూమి ధ్రువ ప్రాంతాలకు సమీపంలో ఉన్న ఎగువ అక్షాంశ దేశాలపై ఎక్కువగా ఉంటుంది. అక్కడ విద్యుత్ సరఫరా వ్యవస్థల్లోని ట్రాన్స్‌ఫార్మర్లలో వోల్టేజీ హెచ్చుతగ్గులు ఏర్పడవచ్చు. తీవ్రమైన తుపానుల సమయంలో పవర్ గ్రిడ్లు ఫెయిల్ అయి, భారీ ఎత్తున విద్యుత్ నిలిచిపోయే ప్రమాదం కూడా ఉంటుంది. అయితే ప్రస్తుత జీ2 తుపాను వల్ల అంతటి భారీ నష్టం వాటిల్లకపోవచ్చని అంచనా.

ఆకాశంలో అరోరాలు
సౌర తుపాను తెచ్చే ఆవేశిత రేణువులు భూ వాతావరణంలోని ఆక్సిజన్, నైట్రోజన్ వంటి వాయువులతో ఢీకొన్నప్పుడు ఆకాశంలో అద్భుతమైన రంగురంగుల కాంతులు ఏర్పడతాయి. వీటిని అరోరాలు అని పిలుస్తారు. సాధారణంగా ఇవి ధ్రువ ప్రాంతాల్లోని ఆకాశంలో మాత్రమే కనిపిస్తాయి. కానీ తుపాను తీవ్రత ఎక్కువగా ఉన్నప్పుడు ఇవి మధ్య అక్షాంశ ప్రాంతాల వరకు కూడా విస్తరించి కనిపించే అవకాశం ఉంది.

భారతదేశంపై ప్రభావం
ప్రస్తుత సౌర తుపాను మోస్తరు తీవ్రత కలిగినది కావడంతో భారతదేశంపై దీని ప్రభావం చాలా తక్కువగా ఉంటుందని శాస్త్రవేత్తలు చెబుతున్నారు. మన దేశం భూమధ్యరేఖకు సమీపంలో ఉండటం వల్ల, ధ్రువ ప్రాంతాలతో పోలిస్తే ఇక్కడ అయస్కాంత క్షేత్రం యొక్క రక్షణ బలంగా ఉంటుంది. అందువల్ల ఇక్కడ విద్యుత్ సరఫరాలో భారీ అవరోధాలు ఏర్పడే అవకాశం లేదు. అలాగే, ఆకాశంలో అరోరాలు కనిపించే అవకాశం కూడా దాదాపు శూన్యం. కేవలం కొన్ని రేడియో సంకేతాలలో స్వల్ప అంతరాయాలు, జీపీఎస్ కచ్చితత్వంలో స్వల్ప తేడాలు మాత్రమే ఉండవచ్చు.