America and Israel : మధ్యప్రాచ్యంలో మారుతున్న రాజకీయ సమీకరణాలు, ఇరాన్-ఇజ్రాయెల్ మధ్య ముదురుతున్న వైరం, హమాస్-హెజ్‌బొల్లా సంస్థల నుంచి పొంచి ఉన్న ముప్పుల నేపథ్యంలో అంతర్జాతీయ వేదికలపై సరికొత్త చర్చలు మొదలయ్యాయి. ఇటీవల అమెరికా ఉపాధ్యక్షుడు జేడీ వాన్స్ చేసిన వ్యాఖ్యలు ఈ చర్చలకు మరింత ఆజ్యం పోశాయి. ఇరాన్‌తో అమెరికా జరుపుతున్న దౌత్యపరమైన అవగాహన ప్రయత్నాలను ఇజ్రాయెల్ తీవ్రంగా తప్పుబడుతున్న వేళ.. ఇజ్రాయెల్‌కు ప్రపంచంలోనే అత్యంత శక్తివంతమైన ఏకైక మిత్రదేశం అమెరికా మాత్రమేనని వాన్స్ స్పష్టం చేయడం గమనార్హం.

ఈ పరిణామాల నేపథ్యంలో ప్రపంచవ్యాప్తంగా ఒక ప్రాథమిక ప్రశ్న మళ్లీ తెరపైకి వచ్చింది: అసలు అమెరికా అండదండలు లేకుండా ఇజ్రాయెల్ తనను తాను రక్షించుకోగలదా? దీనిపై అంతర్జాతీయ రక్షణ నిపుణులు, వ్యూహాత్మక విశ్లేషకులు భిన్న కోణాల్లో అధ్యయనం చేస్తున్నారు. అయితే ఈ ప్రశ్నకు ‘అవును’ లేదా ‘కాదు’ అనే ఒకే ఒక్క మాటలో సమాధానం చెప్పడం సాధ్యం కాదని, దీని వెనుక ఎన్నో సంక్లిష్టమైన సైనిక, ఆర్థిక, దౌత్యపరమైన అంశాలు ముడిపడి ఉన్నాయని వారు అభిప్రాయపడుతున్నారు.

స్వల్పకాలిక యుద్ధాలు, పరిమిత పరిధిలో జరిగే సరిహద్దు దాడులను ఇజ్రాయెల్ తన స్వంత బలగాలతో సమర్థవంతంగా ఎదుర్కొనగలదనేది నిపుణుల ప్రాథమిక అంచనా. కానీ, శత్రుదేశాలతో సుదీర్ఘకాలం పాటు సాగే బహుముఖ ప్రాంతీయ మహా యుద్ధం గనుక వస్తే, అమెరికా ప్రత్యక్ష లేదా పరోక్ష సహకారం లేకుండా ఇజ్రాయెల్ ఒంటరిగా నిలబడటం చాలా కష్టంతో కూడుకున్న విషయమని విశ్లేషిస్తున్నారు. ఈ నేపథ్యంలో ఇజ్రాయెల్ వాస్తవ సైనిక సామర్థ్యం, అమెరికా సహాయంపై దాని ఆధారపడటం అనే అంశాలను లోతుగా పరిశీలించాల్సి ఉంది.

భౌగోళికంగా ఇజ్రాయెల్ చాలా చిన్న దేశం అయినప్పటికీ, రక్షణ రంగంలో మాత్రం ప్రపంచంలోనే అత్యంత శక్తివంతమైన దేశాల్లో ఒకటిగా నిలిచింది. ఇజ్రాయెల్‌లో ఉన్న ‘తప్పనిసరి సైనిక సేవ’ (Mandatory Military Service) విధానం వల్ల దేశంలోని పౌరులందరికీ సైనిక శిక్షణ లభిస్తుంది. దీనివల్ల నిరంతరం సిద్ధంగా ఉండే దాదాపు 1.7 లక్షల యాక్టివ్ సైనికులతో పాటు, అవసరమైనప్పుడు రంగంలోకి దించగలిగే 4 లక్షలకు పైగా భారీ రిజర్వ్ బలగాలు ఆ దేశానికి అదనపు బలంగా మారాయి.

సైనిక బలగాలతో పాటు అత్యున్నత సాంకేతికత ఇజ్రాయెల్ సొంతం. ఆ దేశ రక్షణ దళాల (IDF) వద్ద ప్రపంచంలోనే అత్యాధునికమైన యుద్ధ విమానాలు, సాయుధ డ్రోన్లు, ఖండాంతర క్షిపణి వ్యవస్థలు, అత్యాధునిక సైబర్ యుద్ధ సామర్థ్యాలు ఉన్నాయి. వీటికి తోడు ప్రపంచంలోనే అత్యంత సమర్థవంతమైన, ప్రమాదకరమైన గూఢచార సంస్థగా పేరొందిన ‘మొసాద్’ (Mossad) శత్రువుల వ్యూహాలను ముందే పసిగట్టడంలో ఇజ్రాయెల్‌కు అజేయమైన రక్షణ కవచంగా పనిచేస్తోంది. ఈ వనరుల వల్ల సాధారణ పరిస్థితుల్లో ఇజ్రాయెల్ తన సరిహద్దులను సులువుగా కాపాడుకోగలదు.

అయితే, ఇజ్రాయెల్ సైనిక పరంగా ఎంత బలంగా ఉన్నప్పటికీ, అమెరికాతో దానికి ఉన్న బంధం కేవలం ఒక సాధారణ మిత్రదేశం లాంటిది కాదు. దశాబ్దాలుగా కొనసాగుతున్న వీరి వ్యూహాత్మక భాగస్వామ్యం ఇజ్రాయెల్ భద్రతకు ఒక వెన్నుముక లాంటిది. ప్రతి సంవత్సరం అమెరికా ప్రభుత్వం ఇజ్రాయెల్‌కు బిలియన్ల డాలర్ల విలువైన సైనిక సహాయాన్ని ప్యాకేజీల రూపంలో అందిస్తుంది. ఇందులో అత్యాధునిక ఎఫ్-35 (F-35) ఐదో తరం యుద్ధ విమానాలు, కచ్చితమైన లక్ష్యాలను ఛేదించే స్మార్ట్ బాంబులు, మందుగుండు సామగ్రి ఉంటాయి.

ముఖ్యంగా, ఇజ్రాయెల్‌ పైకి వచ్చే రాకెట్లను గాల్లోనే కూల్చేసే ప్రపంచ ప్రసిద్ధ ‘ఐరన్ డోమ్’ (Iron Dome), ‘డేవిడ్స్ స్లింగ్’ వంటి గగనతల రక్షణ వ్యవస్థల అభివృద్ధి, వాటి నిర్వహణ ఖర్చుల్లో అమెరికా ఆర్థిక నిధులు, సాంకేతిక భాగస్వామ్యమే అత్యంత కీలకం. గాజాలోని హమాస్, లెబనాన్‌లోని హెజ్‌బొల్లా వంటి సంస్థలు నిరంతరం కురిపించే రాకెట్ వర్షం నుండి ఇజ్రాయెల్ పౌరులను రక్షించడంలో ఈ ఐరన్ డోమ్ వ్యవస్థే ప్రధాన ఆధారం. ఈ వ్యవస్థకు అవసరమైన ఇంటర్‌సెప్టర్ క్షిపణుల తయారీకి అమెరికా నిరంతరం నిధులు ఇస్తూనే ఉంటుంది.

ప్రస్తుత పరిస్థితుల్లో ఇరాన్, ఇజ్రాయెల్ మధ్య ప్రత్యక్ష యుద్ధ మేఘాలు కమ్ముకుంటున్న వేళ సవాలు మరింత తీవ్రంగా మారింది. ఇరాన్‌కు మద్దతుగా మధ్యప్రాచ్యంలో ఉన్న హెజ్‌బొల్లా, యెమెన్‌కు చెందిన హూతీలు, సిరియా-ఇరాక్‌లలోని ఇతర ఉగ్రవాద ప్రాక్సీ బలగాలు ఏకకాలంలో ఇజ్రాయెల్‌పై దాడికి దిగితే పరిస్థితి క్లిష్టంగా మారుతుంది. ఇలాంటి బహుముఖ దాడులు (Multi-front war) జరిగినప్పుడు ఇజ్రాయెల్ రక్షణ వ్యవస్థలపై విపరీతమైన ఒత్తిడి పెరుగుతుంది.

ఒకేసారి వేల సంఖ్యలో క్షిపణులు దూసుకొస్తే వాటిని అడ్డుకునే క్రమంలో ఐరన్ డోమ్ క్షిపణుల నిల్వలు వేగంగా ఖాళీ అయిపోయే ప్రమాదం ఉంది. అలాగే యుద్ధ విమానాలకు అవసరమైన ఇంధనం, విడిభాగాలు, క్షిపణుల వినియోగం విపరీతంగా పెరిగిపోయి తీవ్ర ఆర్థిక భారం పడుతుంది. ఇటువంటి అత్యవసర సమయాల్లో అమెరికా తన సొంత నిల్వల నుండి యుద్ధ ప్రాతిపదికన ఆయుధాలను, అధునాతన రాడార్ గూఢచార సమాచారాన్ని సరఫరా చేయడం ఇజ్రాయెల్‌కు జీవన్మరణ సమస్యగా మారుతుంది. ఒకవేళ అమెరికా ఈ సరఫరాను ఆపేస్తే ఇజ్రాయెల్ రక్షణ కవచం కొద్ది రోజుల్లోనే బలహీనపడే అవకాశం ఉంది.

అమెరికా నుంచి లభించే మద్దతు కేవలం సైనిక క్షిపణులకో, నిధులకో మాత్రమే పరిమితం కాలేదు. అంతర్జాతీయ రాజకీయ వేదికలపై అమెరికా కల్పించే ‘రాజకీయ రక్షణ’ ఇజ్రాయెల్‌కు దౌత్యపరంగా కొండంత అండ. ఐక్యరాజ్యసమితి భద్రతా మండలి (UNSC) లో ఇజ్రాయెల్ తీసుకునే వివాదాస్పద సైనిక చర్యలపై ప్రపంచ దేశాలు విమర్శలు చేసినప్పుడు లేదా ఆంక్షలు విధించేలా తీర్మానాలు ప్రవేశపెట్టినప్పుడు, అమెరికా తనకున్న అత్యున్నత ‘వీటో’ (Veto) అధికారంతో వాటన్నింటినీ అడ్డుకుంటూ వస్తోంది.

ఒకవేళ అమెరికా గనుక తన దౌత్యపరమైన మద్దతును ఉపసంహరించుకుంటే, అంతర్జాతీయ సమాజంలో ఇజ్రాయెల్ పూర్తిగా ఒంటరిదైపోయే ప్రమాదం ఉంది. ప్రపంచ దేశాల నుంచి తీవ్రమైన ఆర్థిక, వాణిజ్య ఆంక్షలు ఎదుర్కోవాల్సి వస్తుంది. ఇది ఇజ్రాయెల్ అంతర్గత ఆర్థిక వ్యవస్థను దెబ్బతీయడమే కాకుండా, ఇతర ఐరోపా దేశాల నుంచి వచ్చే కొద్దిపాటి సహకారాన్ని కూడా దూరం చేస్తుంది. దీనివల్ల యుద్ధ సమయంలో అంతర్జాతీయ చట్టాల పరంగా ఇజ్రాయెల్ తీవ్ర ఇబ్బందులను ఎదుర్కొంటుంది.

ఈ నేపథ్యంలోనే జేడీ వాన్స్ చేసిన వ్యాఖ్యల వెనుక ఉన్న అసలు రాజకీయ సంకేతాలను విశ్లేషకులు వేరేలా చూస్తున్నారు. అమెరికా, ఇజ్రాయెల్ ప్రయోజనాలు ఎల్లప్పుడూ ఒకేలా ఉండవని, అవసరమైతే వాషింగ్టన్ తన సొంత జాతీయ ప్రయోజనాలకే మొదటి ప్రాధాన్యత ఇస్తుందని ట్రంప్ నేతృత్వంలోని రాబోయే ప్రభుత్వ వర్గాలు పరోక్షంగా హెచ్చరిస్తున్నాయని భావిస్తున్నారు. ఇరాన్ అణు కార్యక్రమంపై అమెరికా దౌత్య చర్చల వైపు మొగ్గు చూపితే, ఇజ్రాయెల్ మాత్రం సైనిక దాడులకే పట్టుబట్టడం ఇరు దేశాల మధ్య దూరాన్ని పెంచే అవకాశం ఉంది.

అయితే ఇజ్రాయెల్ కూడా పూర్తిగా ఇతరులపైనే ఆధారపడి చేతులు ముడుచుకుని కూర్చోలేదు. దేశీయంగా సొంత సాంకేతికతతో రక్షణ రంగంలో స్వయం సమృద్ధి సాధించడానికి దశాబ్దాలుగా కృషి చేస్తోంది. అందులో భాగమే ఆ దేశం సొంతంగా తయారు చేసుకున్న ‘జెరికో-3’ (Jericho-3) వంటి శక్తివంతమైన బాలిస్టిక్ క్షిపణులు. ఇవి వేల కిలోమీటర్ల దూరంలో ఉన్న శత్రువుల లక్ష్యాలను ఖచ్చితత్వంతో ఛేదించగలవు.

అలాగే జర్మనీ సాంకేతికతతో నిర్మితమైన ‘డాల్ఫిన్-క్లాస్’ (Dolphin-class) అధునాతన జలాంతర్గాములు ఇజ్రాయెల్ నౌకాదళానికి ప్రధాన బలం. ఇవి సముద్ర గర్భం నుండి శత్రువులపై ఎదురుదాడి చేయగలవు. వీటన్నింటికీ మించి, ఇజ్రాయెల్ అధికారికంగా ఎప్పుడూ ప్రకటించకపోయినప్పటికీ, ఆ దేశం వద్ద వందలాది అణ్వాయుధాలు (Nuclear Weapons) ఉన్నాయనేది బహిరంగ రహస్యం. ఈ అణు నిరోధక శక్తి (Nuclear Deterrent) వల్ల ఏ శత్రుదేశం కూడా ఇజ్రాయెల్‌ను పూర్తిగా తుడిచిపెట్టేసే సాహసం చేయలేదు.

చివరగా రక్షణ రంగ నిపుణులు చెబుతున్న సారాంశం ఒక్కటే.. అమెరికా సహాయం లేకపోయినా ఇజ్రాయెల్ ఒక దేశంగా తన మనుగడను సాగించగలదు, తన అణ్వాయుధాలు మరియు సొంత సైన్యంతో శత్రువుల దాడుల నుండి ప్రాణాలను కాపాడుకోగలదు. కానీ, మధ్యప్రాచ్యంలో శత్రువులపై పూర్తి సైనిక ఆధిపత్యాన్ని (Military Superiority) ప్రదర్శించాలన్నా, అంతర్జాతీయ ఆంక్షలు లేకుండా దర్జాగా యుద్ధాలు చేయాలన్నా మాత్రం అమెరికా ఆర్థిక, దౌత్య అండదండలు ఇజ్రాయెల్‌కు నిరంతరం అవసరం.